Đó là khẳng định của ông Đinh Thế Phúc - Phó Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực (Bộ Công thương nghiệp) tại buổi tọa đàm “Cung ứng điện 2016-2020 nguy cơ thiếu điện và biện pháp” tổ chức sáng 15/11/2016 ở Hà Nội.
Đảm bảo ông Đinh Thế Phúc, ngày 18/3/2016, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định 428/QĐ-TTg phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch lớn mạnh điện lực tổ quốc giai đoạn 2011 - 2020 có xét đến năm 2030. Cùng quy hoạch này, tới năm 2020, tổng công suất của các nhà xưởng điện phải đảm bảo 60.000 MW, tức là trong 5 năm 2016-2020, cần đưa vào thêm 21.650 MW. Phù hợp ước tính, số tiền đầu tư cho các nhà xưởng điện trong giai đoạn này là gần 30 tỷ USD. Cộng cùng khoản đầu tư xây dựng các nhà xưởng điện, hệ thống lưới điện truyền tải nữa, số tiền cần đầu tư trong thời đoạn này lên đến 40 tỷ USD (tương ứng mỗi năm cần khoảng 8 tỷ USD). Với số tiền này khi làm Quy hoạch điện VII, các chuyên gia tính toán đủ để cung ứng điện trên cả nước.
Cần 8 tỷ USD/năm cho đầu tư sản xuất điện
TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam khẳng định, mỗi năm cần 6-8 tỷ USD đầu tư gia công điện là một con số rất lớn, nếu không kêu gọi được các nhà đầu tư (tư nhân, nước ngoài) thì rất gian nan. “Nếu giá điện không được cải thiện thì không ai chịu đầu tư cả”. Phù hợp TS Trần Đình Thiên, khi bàn tới điện thì chỉ nghĩ đến nguồn cung mà chưa nghĩ về phía cầu. Hiện tại, tiêu lắp đặt điện ở Việt Nam vẫn chưa hiệu quả. Thiếu điện còn vì người sử dụng điện chứ không chỉ bởi người làm ra điện. Có 2 duyên cớ căn bản cần giải quyết: Thứ nhất thị trường là bởi tồn tại việc tiêu dùng quá nhiều năng lượng. Một nền công nghệ tiêu tốn năng lượng. Thực tại các nhà máy chế tạo xi măng, sắt thép… cho thấy rõ điều đó. Thành ra, biện pháp căn cơ là làm sao để tiêu lắp đặt năng lượng hiệu quả hơn. Tư duy đó phải là căn bản. Phải giải quyết được bài toán căn cơ nhất đó là vấn đề lớn mạnh GDP/năng lượng. Tốc độ thành phố hóa cũng dẫn đến tiêu lắp đặt năng lượng càng ngày càng lớn. Vì vậy, cần tái cơ cấu để biến đổi mô hình tăng trưởng, tụ tập vào đối mới công nghệ. Đảm bảo nguồn cung là việc của chiến lược năng luọng đất nước gắn cùng TCC kinh tế hiệu quả.
Thứ 2 là đầu tư phải gắn với giá điện “phải có tính đến lợi ích nói chung, bởi nếu không giải quyết được thì chính điểm này sẽ tránh đầu tư vào điện. Giá thấp thì khó khiến nhà đầu tư tham dự cuộc chơi này”.
Ông Franz Genner – Trưởng nhóm chuyên gia năng lượng, Nhà băng trái đất (WB) khẳng định, WB đã giúp sức cho ngành điện Việt Nam nhiều năm. Dự định các năm trước đây từng năm cần khoảng 5-6 tỷ USD vào vững mạnh điện. Việc huy động từ tư nhân rất khó. Trong quá khứ, nguồn đầu tư chính yếu từ vốn ODA. Ngày nay nguồn vốn này ngày càng tránh. Việc cân đối của EVN hiện rất gian nan (EVN hiện đang gặp các vấn đề về chênh lệch tỷ giá chả hạn). Về biện pháp, quan tọng đối cùng Việt Nma vẫn là từ phía cầu. “Giảm tiêu thụ năng lượng là giải pháp cần thiết để tránh việc phải đầu tư thêm nhiều nguồn năng lượng mới".
Tác động đến việc vì sao QHĐ7 lại làm nhiều nhiệt điện than, liệu quy hoạch có vấn đề gì không ? Ông Franz Genner khẳng định: QH điện của Việt Nam không phải là nước kém so cùng các nước cùng trình độ vững mạnh. Đảm bảo dự báo, Việt Nam đã nhìn nhận được nguy cơ thiếu điện trong tương lai. Thử thách ở đây là đề nghị điện cần tăng 10%/năm và cần tăng công suất điện, và phải vững mạnh thêm nguồn nhiệt điện. Thử thách nữa là các nhà xưởng nhiệt điện phải dựa vào nguồn than nhập khẩu, một vấn đề nữa là phát triển nguồn điện năng lượng mặt trời, điều này rất thiết yếu để Chính phủ và nhà đầu tư. Nếu không lớn mạnh điện mặt trời thì có tức là cần thêm than. Và điều này lại quay lại vấn đề về giá điện, tổn phí giá điện.
Với giá 7,6 cent/KWh hiện giờ sẽ rất khó quyến rũ đầu tư vào giá điện. Ước tính giá điện 7,6 cent/KWh này chỉ đủ để tạo ra chi phí vận hành, bảo trì của EVN. Nếu quan tâm tới biểu giá điện đầy đủ, đến năm 2030 phải tăng giá điện thêm 40%. Nếu không làm điều đó thì cần sự giúp đỡ đông đảo từ nhà tài trợ, đơn vị. Nếu không sẽ không đủ tài chính cho đầu tư vào các dự án điện.
Cơ chế phù hợp…
Ông Franz Genner – Trưởng nhóm chuyên gia năng lượng, Ngân hàng thế giới (WB) khẳng định, khi so cùng các nước trong vị trí và thế giới, giá điện Việt Nam khá là thấp, kể cả so cùng nước với trình độ phát triển trong khu vực. Việt Nam khai thác nguồn lực tốt từ các nguồn nhiệt điện than, thuỷ điện, điện khí… Trong khoảng thời gian dài, Việt Nam không đủ nguồn lực để phát triển nữa, sẽ dựa vào vào than nhập khẩu, năng lượng mới như điện gió mặt trời nên phải dựa vào vào việc phải điều chỉnh giá điện tăng lên.
Đảm bảo ông Franz Genner, việc tăng giá điện sẽ không tương tác nhiều tới người nghèo nếu chúng ta phối hợp việc tính giá điện bậc thang và những viện trợ từ Chính phủ. Trên thực tế ảnh hưởng của việc tăng giá điện không nhiều như chúng ta cảm thấy. Nhu yếu nữa là từ vấn đề truyền thông sao cho người dân hiểu. “Chúng tôi đã có phân tích về việc tăng giá điện với hộ nghèo, vùng sâu và cùng biểu giá bậc thang, sự viện trợ từ Tổ quốc sẽ không phải là vấn đề nếu tăng giá điện. Đối với các hộ nghèo và vùng gian nan thì đã có trợ cấp... Chúng tôi cảm thấy lo lắng nếu các hộ gia đình phải chi trả trên 10% cho tiền điện, chỉ nên ở mức 4-5% thu nhập là thích hợp. Với tầm nhìn dài hạn thì Việt Nam nên tăng giá điện liên kết cùng các chính sách...” - ông Franz Genner khuyến nghị.
Cũng thích hợp chuyên gia WB, cần có chính sashc tốt để hấp dẫn các nhà đầu tư tư nhân, kể cả các nhà đầu tư nước ngoài. “Nếu không thu hút đc thì gánh nặng sẽ quay lại cùng EVN. Điều đó có nghĩa nhà đầu tư tư nhân cần có cam kết dài hạn, và để được vậy thì cần biểu giá điện lôi cuốn. Ngoài độ hấp dẫn biểu giá điện, nhà đầu tư cũng cần các đáp ứng từ phía Chính phủ. Khi nhà đầu tư đầu tư vào bất kì nguồn năng lượng nào thì cũng đều cần bảo lãnh, thích hợp từ phía Chính phủ”.
Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam - ông Trần Đình Thiên cho rằng, vẫn là 2 vấn đề cần giải quyết. Giá điện là chủ đề tranh biện gắn cùng lợi ích xã hội, cùng tư duy chung, gắn với tiền lương. Vấn đề lương lậu đang có trục trặc lớn. Thứ 2 với giá điện hoàn chỉnh thì người ta sẽ đầu tư chứ không cần kêu gọi lòng yêu nước, nhân đạo. Cổ phần hoá, thoái vốn cũng là biện pháp. Tổ quốc có thể bán bớt đi, dùng vốn đó để đầu tư vào dự án khác. Tuy thế, câu chuyện vận hành, quản trị thế nào là câu chuyện độc lập. Đây là hướng tốt để có thêm vốn cho nghề điện. “Toàn cầu hóa không ti tỉ (vốn), chỉ thiếu cơ chế tốt. Vấn đề giá điện là vấn đề của thị trường điều tiết chứ không phải cơ học chuyện tăng hay giảm” – ông Trần Đình Thiên khảng khái.
Cam kết phù hợp điện năm 2017
TS Trần Đình Thiên phân tích, phù hợp logic chung, miền Nam là địa điểm có bản lĩnh bùng nổ nhất thị trường Hà Nội trong nền kinh tế, hiện vẫn chiếm đến 50% GDP nhà nước, quyết định đến toàn nền kinh tế. Nền kinh tế cũng chịu liên quan của hội nhập, và tập trung ở phía Nam như Cảng trung chuyển Thị Vải, sân bay Long Thành.. Phi trường Tân Sơn Nhất hiện quá tải, phải giải vây sang Long Thành. Vùng phía Nam chính là trọng điểm hội nhập của kinh tế Việt Nam. Khi bước vào giai đoạn hội nhập cao thì đây là khu vực lớn mạnh, và việc vững mạnh như thế nào còn phụ thuộc cả vào kỹ năng cung ứng điện.
Phù hợp ông Đinh Thế Phúc - Phó Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực, Bộ Công thương nghiệp, những năm gần đây, bởi vì các dự án nguồn điện nơi phía Nam chậm tiến độ, nguồn dự phòng thấp nên giải pháp đảm bảo điện cho khu vực này vẫn là truyền tải từ miền Bắc và miền Trung vào phân phối cho miền Nam. QHĐ 7 (điều chỉnh) đã tính đến việc bổ sung thêm nguồn điện cho miền Nam, tập kết xây dựng các trọng tâm điện lực ở địa điểm miền Nam nhằm thăng bằng nội bộ khu vực. Đường dây truyền tải nối liền Bắc - Nam sẽ thực hành nhiệm vụ tương trợ. Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang có kế hoạch triển khai tiếp đường dây 500kV mạch 3 từ địa điểm Vũng Áng tới Pleiku nhằm đảm bảo cung cấp đủ điện cho năm 2017, sẽ không để thiếu điện miền Nam trong thời gian tới.
Ông Đinh Thế Phúc khẳng định, Bộ Công thương nghiệp đang rà soát lại các chỉ tiêu để đưa ra kế hoạch vận hành nhà xưởng đáp ứng, đạt phân phối điện. Bên cạnh đó, tiết kiệm điện vẫn là giải pháp thiết yếu giảm sức ép cung ứng điện cả trong trước mắt cũng lâu dài, giảm sức ép phải đầu tư. Bộ Công thương khuyến cáo các hộ sử dụng điện nên đầu tư công nghệ tân tiến, lắp đặt điện hiệu quả. “Việc đề phòng thấp nên phải đòi hỏi người dân, công ty thiết kế điện tiết kiệm. Để giảm đầu tư vào lưới điện, giảm không may mất cân bằng cung cầu nhưng mà vẫn đòi hỏi ngành điện đầu tư đủ cho đơn đặt hàng điện” – ông Đinh Thế Phúc cho hoặc.
Về kinh nghiệm tiết kiệm năng lượng, ông Franz (WB) cho rằng, Việt Nam đang trong thời đoạn rất sớm về nhu cầu tiết kiệm năng lượng. Tiết kiệm hiện nay dựa trên cơ sở tự nguyện. Và như vậy các doanh nghiệp được khuyến khích ứng dụng các giải pháp để phục vụ chỉ tiêu nhất thị trường Hà Nội định nhưng mà thiếu sự bắt buộc để đạt được chỉ tiêu đó. Trên trái đất có nhiều giải pháp khuyến khích khác biệt. Như Trung Quốc, trước nhất là khuyến khích sau là bắt buộc đơn vị phải đảm bảo được 1 mục đích nào đó, nếu đảm bảo được thì có cơ chế khuyến khích và không đáp ứng thì bị phạt. Đã đến lúc Việt Nam cũng cần phải nâng chính sách tiết kiệm lên 1 bước mới, cần đẩy mạnh giám sát cũng như giải pháp khuyến khích, thậm chí là giải pháp trừng trị nếu không đảm bảo các chỉ tiêu về tiết kiệm năng lượng” – ông Franz Genner nếu quan điểm..
Đọc thêm: tủ điện công nghiệp
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét